|
Bolesław
Howorka
W
1950 r. z Uniwersytetu Poznańskiego zostaje wyodrębniona Akademia
Medyczna w Poznaniu (pierwsza nazwa nowej uczelni: Akademia Lekarska).
Nadzór nad nową uczelnią przejmuje od ministra oświaty minister
zdrowia i opieki społecznej. Już pierwsze decyzje nowego organu
wstrzymują modernizację południowego skrzydła Collegium
Marcinkowskiego. Uzasadnieniem była, z jednej strony złożona
profesorowi Dedze obietnica wzniesienia nowoczesnego budynku
klinicznego, w którym powstałyby znacznie lepsze warunki do działalności
Katedry i Kliniki Ortopedycznej, z drugiej strony decyzja władz
wojskowych zakazująca przebudowy „wieży” obiektu, bowiem
był to ważny dla celów ćwiczebnych wojska t. zw. „dozór
artyleryjski” !
W
styczniu 1950 r. minister zdrowia i opieki społecznej tworzy jednostkę
organizacyjną, bezpośrednio jemu podporządkowaną, Państwowy Szpital
Kliniczny w Poznaniu W skład tego Szpitala wchodzą wszystkie istniejące
w tym czasie budynki szpitalne, które są teraz najstarszymi obiektami
poznańskich szpitali klinicznych nr 1, 2, 3 i 4, a więc m.in. i
budynek Collegium Marcinkowskiego, w którym działała ( i działa)
Katedra i Klinika Ortopedii.
Pod
koniec 1954 r. dotychczasowy Państwowy Szpital Kliniczny w Poznaniu
zostaje zlikwidowany. Jednocześnie, na tej samej bazie lokalnej,
powstają cztery samodzielne jednostki organizacyjne, Państwowe
Szpitale Kliniczne Nr 1, 2, 3 i 4. Szpitale te są jednostkami budżetu
centralnego, podlegającymi ministrowi zdrowia i opieki społecznej, ale
kolejne przepisy (z grudnia 1955 r.) podporządkowują te szpitale
Akademii Medycznej w Poznaniu, jako jednostki budżetu centralnego.
Przepisy te określają państwowe szpitale kliniczne jako zakłady społeczne
służby zdrowia, stanowiące bazę dla badań naukowych i praktycznego
nauczania studentów, udzielające świadczeń w zakresie opieki
zdrowotnej na najwyższym poziomie wiedzy oraz prowadzące specjalizację
lekarzy.
Na
bazie Collegium Marcinkowskiego rozpoczyna swoją działalność Państwowy
Szpital Kliniczny nr 4 im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W Szpitalu
tym działa tylko jedna klinika, Klinika Ortopedyczna. Pierwszym
dyrektorem tego Szpitala zostaje ( i jest nim aż do dnia przejścia na
emeryturę) prof. dr hab. med. Wiktor Dega. Szpital działał do 1969 r.
W tym roku, na bazie zlikwidowanego Szpitala, rozpoczyna działalność
Instytut Ortopedii i Rehabilitacji Akademii Medycznej w Poznaniu.
Instytut
przez kilka lat jest nie tylko jednostką prowadzącą działalność
naukową i dydaktyczną Uczelni, ale wykonuje wszystkie zadania
zlikwidowanego Szpitala (także usługowe i jest nadal jednostką budżetową).
Ten stan rzeczy ulega zmianie w 1984 r.: Minister Zdrowia i Opieki Społecznej
tworzy Państwowy Szpital Kliniczny nr 4 (już bez patrona) i podporządkowuje
tę jednostkę organizacyjną Akademii Medycznej w Poznaniu.. Instytut
Ortopedii i Rehabilitacji pozostaje od tego czasu w strukturze Uczelni
jako jednostka organizacyjna Wydziału Lekarskiego, powołana do spełnienia
dydaktycznych i badawczych zadań Akademii. W 1997 r., w setną rocznicę
urodzin prof. dr Wiktora Degi Szpital otrzymje Jego imię.
W
połowie 1963 r. rozpoczęto na terenie Państwowego Szpitala
Klinicznego nr 4 inwestycję noszącą nazwę „Ośrodek
Rehabilitacji Akademii Medycznej w Poznaniu”. Pierwsze obiekty
przekazano do użytku w 1967 r. i w tym też roku przyjęto na nowe
oddziały kliniczne piewszych chorych. Niestety, po kilku miesiącach,
doszło do katastrofy budowlanej, wyleciała w powietrze kotłownia, jak
się później okazało, był to rezultat brakoróbstwa
wytwórcy kotłów parowych. Oddziały Kliniki Rehabilitacji
oddano ponownie do użytku w 1968 r. „Tytuł inwestycyjny”
zakończono w 1970 r. Podstawowy obiekt wzniesiony został w kształcie
litery „T”, do którego dobudowano od strony zachodniej sale
wykładową. Od strony południowej wzniesiono pawilony połączone
„galerią komunikacyjną”, w których m. in. zlokalizowano
dział hydroterapii, dużą salę gimnastyczną oraz pływalnię.
Zachodnia część budynku (daszek litery „T”), potocznie
nazywana „blokiem ambulatoryjnym”, mieściła na parterze
przychodnię oraz izbę przyjęć Instytutu, a na I p. bibliotekę,
pomieszczenia kierownictwa Kliniki Rehabilitacji oraz Ośrodek
Szkoleniowy, którego zadaniem było kształcenie kadr dla potrzeb
rehabilitacji. Na II p. mieściły się pracownie diagnostyczne. W głównej
części budynku, nazwanej „blokiem łóżkowym” , znalazły
się pomieszczenia szatni pracowniczych i Działu Żywienia Instytutu
(piwnica), pracowni leczniczego usprawniania (parter), oraz oddziały (I
D i I E - na I piętrze oraz II D i II E - na II piętrze). Od strony północnej,
do „bloku łóżkowego” przylegają: pralnia i
kotlownia.
W
tym samym czasie na terenie Szpitala wzniesione zostały także inne
obiekty: internat dla pielęniarek oraz Ośrodek Rehabilitacji
Przemyslowej (warsztaty i pracownia leczniczego usprawniania). Ta
ostatnia inwestycja powstała jako zakład, w którym usprawniani byli
pracownicy, którzy ulegli wypadkom przy pracy w zakładach przemysłu
ciężkiego m. Poznania. Środki na utrzymanie tego Ośrodka miały
pochodzić przede wszystkim od 10 dużych zakładów przemysłowych
miasta (m. in. Zakłady Przemysłu Metalowego im. H. Cegielskiego - jako
zakład wiodący), przekazywane jako należność za półfabrykaty
wytwarzane przez rehabilitowanych w Warsztatach Rehabilitacji Przemysłowej,
działających jako gospodarstwo pomocnicze Szpitala. Wspomniane zakłady
pracy podjęły zobowiązanie płacenia za te produkty bardzo wysokich
narzutów, za ktore utrzymywano Ośrodek. Z budżetu centralnego
pochodziły jedynie etaty i pieniądze na działalność pracowni
leczniczego usprawniania. W miarę komfortowa sytuacja ekonomiczna Ośrodka
skończyła się w 1989 roku. Zakłady przemysłowe odmówiły dalszego
zlecania. Warsztatom obróbki mechanicznej elementów do produkowanych
przez siebie wyrobów, ponieważ same zaczęły borykać się z brakiem
zamówienia, nadmiarem pracowników, a niektóre z nich po prostu ogłosiły
upadłość. W tej sytuacji Minister Zdrowia i Opieki społecznej podjął
decyzję o likwidacji gospodarstwa pomocniczego i praktycznie tą decyzją
formalnie zakończył działalność jednostki organizacyjnej decydującej
o utrzymaniu Ośrodka. Pozbawiony dopływu środków finansowych Ośrodek
przestał działać, halę warsztatową i towarzyszące pomieszczenia
Szpital wynajął obcym przedsiębiorstwom handlowym i produkcyjnym.
Poradnia leczniczego usprawniania pozostała i działa nadal jako
jednostka organizacyjna Szpitala Klinicznego, utrzymywana z jego budżetu,
świadcząca usługi pacjentom ambulatoryjnym.
W
1997 r. Senat Akademii podjął uchwałę o likwidacji Instytutu
Ortopedii i Rehabilitacji. Na bazie szpitala klinicznego nr 4 im.
Wiktora Degi działają obecnie trzy katedry : Katedra Ortopedii,
Katedra Ortopedii Dziecięcej, Katedra Traumatologii i Chirurgii Ręki
oraz Klinika Rehabilitacji.
Należy
wspomnieć, że od 1955 r. kilkakrotnie zmieniały się przepisy, w
oparciu o które działał Szpital. Do zmian takich doszło w grudniu
1984 r. Postanowienia wydanego wówczas rozporządzenia ministrów:
Zdrowia i Opieki społecznej oraz Nauki, Szkolnictwa Wyższego i
Techniki mówiły o tym, że organem założycielskim szpitali
klinicznych jest minister zdrowia i opieki spolecznej, ktory tworzy,
znosi, łączy i przekształca te jednostki organizacyjne na
wniosek rektora właściwej akademii medycznej, który sprawował nadzór
nad szpitalem w zakresie ustalonym przez ministra. Minister powoływał
i odwoływał dyrektora szpitala klinicznego.
Obecnie
Szpital, tak jak wszystkie zaklady opieki zdrowotnej, stoi przed poważnymi
zmianami organizacyjnymi, wymuszonymi nowymi postanowieniami ustaw (o
zakładach opieki zdrowotnej, o ubezpieczeniach zdowotnych), reformą służby
zdrowia. Na jego trudną sytuację nakłada się także i to, że
Uczelnia znacznie zmniejszy dotowanie jego działalności, co pozostaje
w związku z koniecznością ograniczenia łóżek we wszystkich jej
szpitalach klinicznych. Jest to związane z systematycznym zmniejszaniem
naboru na studia lekarskie, liczba przyjmowanych na I r. w ciągu
ostatnich lat studentów zmniejszyła się o polowę. Na Akademii ciąży
także obowiązek poprawy standardów pobytu pacjentów, przejęcia na
bazę szpitali klinicznych klinik działających dotąd na „bazie
obcej”. Dalszy byt organizacyjny i ekonomiczny Szpitala uzależniony
będzie także od decyzji ministra zdrowia określającej liczbę
wykonywanych w klinikach zlokalizowanych w Szpitalu
wysokospecjalistycznych zabiegów leczniczych, finansowanych centralnie.
Zależeć będzie także od umów z dysponentami środków publicznych
na swiadczenie usług zdrowotnych ubezpieczonym pacjentom oraz od zleceń
osób płacących za swoje leczenie.
powrót
do strony głównej
|
